Дваццаты / Dvaccaty — Setivir

Апісаньне

Песьня «Дваццаты» — гэта сустрэча музыкі і шчымлівага слова выдатнай беларускай паэткі Насты Кудасавай. Яе вершы — заўсёды падарожжа ўглыб, дзе кожны радок адгукаецца рэхам у душы. Наста — адзін з самых пранізьлівых галасоў сучаснай беларускай паэзіі, лаўрэатка прэміі ПЭН-цэнтра «Кніга году» і літаратурнай прэміі імя Міхася Стральцова. За ейнымі плячыма — зборнікі, якія сталі сапраўднымі падзеямі для чытачоў: «Лісьце маіх рук» (2006), «Рыбы» (2013), «Маё невымаўля» (2016), «Вясна. Вуснам цесна» (2021), «Побач» (2022), «Я працягваю» (2023). Творы Насты перакладзеныя на ўкраінскую, ангельскую, польскую, чэшскую і балгарскую мовы.

Песьня зробленая на словы аднайменнага верша Насты. Сам верш трапіў да мяне дзякуючы нашай вроцлаўскай суполцы — і курсам «Мова Нанова Уроцлаў» у прыватнасьці. Кіраўніца курсаў Эмілія Гаўрус — вялікая аматарка беларускай паэзіі і шчодра дзеліцца гэтай любоўю з супольнасьцю. Дый сам Вроцлаў да гэтага схіляе: тут жывуць такія мэтры беларускага слова, як Андрэй Хадановіч і Ўладзімер Някляеў. Праз такіх людзей суполка сама сабой уцягвае цябе ў беларускую паэзію — так да мяне і прыйшла Наста Кудасава. З вершам «Дваццаты» я пазнаёміўся акурат перад Днём Волі і падумаў, што гэта добрая нагода - зрабиць чарговы трэк. Атрымаўшы ад Насты дазвол на выкарыстаньне тэксту (Эмілія, дзякуй за дапамогу!), я ўзяўся за генерацыю.

Сам верш працяты беларускай тугою: у ім сутыкаюцца дзьве хвалі пакут, так балюча знаёмыя беларусам, — трыццаць сёмы год і дваццаты. Таму і музыка тут нетыповая для Setivir: без звыклай электронікі, затое з журботнай скрыпкай, гітарай і віяланчэльлю. Гэтай песьняй я хацеў перадаць адчуваньне пакутаў і болю — і разам з тым захаваць беларускую нязломную моц. Падаецца, выйшла добра. Прынамсьці, Насьце спадабалася:

[Водгук Насты пра песьню](media/14/nasta.jpg){width=90% align=center}

Description

The song Dvaccaty ("The Twentieth") is a meeting of music with the poignant word of the remarkable Belarusian poet Nasta Kudasava. Her poems are always a journey inward, where every line echoes in the soul. Nasta is one of the most piercing voices of contemporary Belarusian poetry, winner of the Belarusian PEN Centre's "Book of the Year" award and the Michaś Stralcoŭ Literary Prize. Behind her are collections that became true events for their readers: «Лісьце маіх рук» ("Leaves of My Hands", 2006), «Рыбы» ("Fish", 2013), «Маё невымаўля» ("My Unspoken", 2016), «Вясна. Вуснам цесна» ("Spring. No Space for Mouth", 2021), «Побач» ("Nearby", 2022), and «Я працягваю» ("I Continue", 2023). Her poems have been translated into Ukrainian, English, Polish, Czech, and Bulgarian.

The song is set to the words of Nasta's poem of the same name. The poem reached me thanks to our community in Wrocław — and in particular to the "Mova Nanova Wrocław" courses (the name means "Language Anew": free Belarusian-language courses that now run in many cities of the diaspora). The courses' leader, Emilia Gawrus, is a great lover of Belarusian poetry and shares that love generously with the community. And Wrocław itself inclines one that way: such masters of the Belarusian word as the poets Andrei Khadanovich and Uladzimir Nyaklyayeu live here. Through people like these, the community draws you into Belarusian poetry all by itself — and that is how Nasta Kudasava reached me. I first read the poem "Dvaccaty" just before Freedom Day (Дзень Волі — March 25, the anniversary of the proclamation of Belarusian independence in 1918, which Belarusians at home and in exile mark as their day of freedom), and thought it a fitting occasion for another track. Having received Nasta's permission to use the text (Emilia, thank you for your help!), I set about generating.

The poem is shot through with Belarusian sorrow: in it, two waves of suffering collide — waves all too painfully familiar to Belarusians — the year thirty-seven and the year twenty. A Belarusian reader needs no footnote here. For everyone else: 1937 was the peak of Stalin's Great Terror, when thousands of Belarusians were executed in the Kurapaty forest on the edge of Minsk; 2020 was the year of the peaceful protests after the falsified presidential election — and of the brutal crackdown that followed. That is why the music here is untypical for Setivir: no usual electronics, but a mournful violin, guitar, and cello instead. With this song I wanted to convey the feeling of suffering and pain — and yet to keep the unbreakable Belarusian strength intact. It seems to have worked. At the very least, Nasta liked it:

Nasta's [review of the song: "The best Freedom Day gift for me. Such a beautiful (and painful) song! Thank you, my dears"](media/14/nasta.jpg){width=90% align=center}

Тэкст песьні

мы любілі замкнуцца дома,
каб не чуць выццё Курапатаў.
мы не верылі ў трыццаць сёмы –
і да нас пагрукаў дваццаты.

гэта вусціш сапрэлым лісцем
набіваецца ў торбы целаў.
я б хацела прачнуцца, выйсці,
выплыць, вылецець я б хацела…

мы не верылі ў трыццаць сёмы,
не глядзелі ў твар Курапатам,
мы, стаіўшыся, спалі дома –
і да нас пагрукаў дваццаты.

Lyrics (English translation)

we liked to lock ourselves in at home
so as not to hear the howl of Kurapaty.
we did not believe in thirty-seven —
and twenty came knocking at our door.

this dread, like moldered leaves,
packs itself into the sacks of our bodies.
i would like to wake up, to walk out,
to swim out, to fly out i would like…

we did not believe in thirty-seven,
we did not look Kurapaty in the face,
we, lying low, slept at home —
and twenty came knocking at our door.