Што Каштуе / Što Kaštuje — Setivir

Апісаньне

Адразу пасьля «Вечара таго» мне захацелася згенераваць яшчэ штосьці народнае з таго, што мы сьпявалі ў Ракаве, — і ў галаву адразу прыляцела «Бацька едзе па лучыну»! Гэта беларуская народная песьня пра каханьне і выбар, якую традыцыйна выконвалі падчас вясельля. Пабудаваная яна на тым самым фальклёрным прыёме, што і «Вечар той», — паралелізме, дзе два радкі люструюць адзін аднаго: бацька едзе па лучыну — а сын па дзяўчыну. Нават рыфма тая самая: там была «каліна — дзяўчына», тут — «лучына — дзяўчына». Бацька пытаецца ў сына, «што каштуе та дзяўчына», а сын адказвае проста: што каштуе — трэба даці. Бо галоўнае ня кошт, а тое, што ў цябе ёсьць каго кахаць і з кім жыць. У фінале кожны вяртаецца са сваім: бацька — з лучыною, сын — з дзяўчыною.

Так яе сьпявалі ў Ракаве:

Бацька едзе па лучыну, уха-уха-ха¹ > Бацька едзе па лучыну, уха-уха-уха-ха² > А сын едзе па дзяўчыну, уха-ха³ > > Пытаецца бацька ў сына, > Што каштуе та дзяўчына. > > Табе бацька трэба знаці, > Што каштуе трэба даці. > > Бацька мае, што рубіці, > А сын мае, што любіці. > > Бацька едзе з лучыною, > А сын едзе з дзяўчыною. 2р > > ¹ Паўтараецца пасьля першага радка кожнага слупка. > ² Паўтараецца пасьля другога радка кожнага слупка. > ³ Паўтараецца пасьля трэцяга радка кожнага слупка.

А вось і прыклад выкананьня гурта «Шчадрухі» з Акцябрскага раёна:

У маёй адаптацыі «Што Каштуе» я выкарыстоўваю сумесь словаў з розных рэгіёнаў — Ракаўшчыны і Гарадзеншчыны. Ну а па гучаньні гэта ўжо не жартаўлівая песенька з «уха-ха», а паўнавартасная глыбокая балада: нізкі саб-бас, half-time біт, шэпт, павольнае віяланчэльнае сола і фолктроніка ператвараюць вясельны сюжэт ва ўрачыстую, амаль абрадавую дзею.

Description

Right after "Veczar Toj" I wanted to generate something else from the folk songs we used to sing in Rakaŭ — and the next one flew into my head at once: «Бацька едзе па лучыну» (Batska yedzie pa luchynu — "Father Rides for Kindling")! It is a Belarusian folk song about love and choice, traditionally performed at weddings. And it is built on the same folk device as "Veczar Toj" — parallelism, where two lines mirror one another: the father rides to fetch luchyna — kindling, the thin splinters of wood that once lit peasant homes — while the son rides to fetch a girl. Even the rhyme is the same: there it was kalina — dziaŭchyna ("guelder rose — girl"), here it is luchyna — dziaŭchyna ("kindling — girl"). The father asks his son what that girl costs, and the son answers simply: whatever she costs — you give it. The bargaining tone is the playful ritual language of the traditional wedding — which included a mock "ransom" paid for the bride — and the song itself gently overturns the ledger: what matters is not the price, but having someone to love and someone to share your life with. In the finale, each returns with his own: the father with his kindling, the son with his girl.

Here is an example of the song performed by the Shchadrukhi ensemble from the Aktsiabrski district, in the Homiel region of Belarus:

In my adaptation, «Što Kaštuje» ("What It Costs"), I use a blend of words from different regions — the Rakaŭ area and the Hrodna region. As for the sound, this is no longer a playful little song with its "ukha-ha", but a full-fledged, deep ballad: low sub-bass, a half-time beat, a whisper, a slow cello solo, and folktronica turn the wedding plot into a solemn, almost ritual act.

Тэкст песьні

Бацька едзе па лучыну
А сын едзе па дзяўчыну
Бацька едзе з лучынаю
А сын едзе з дзяўчынаю

Пытаецца бацька ў сына
Што каштуе та дзяўчына

Што каштуе — трэба даці
Гаспадыня будзе ў хаце!

Людзі маюць што казаць
Я маю каго кахаці
Людзі маюць, што рабіці
А я маю і з кім жыці

Бацька едзе па лучыну...

Lyrics (English translation)

Father rides out for splint-wood,
and the son rides out for a girl.
Father rides home with splint-wood,
and the son rides home with a girl.

The father asks the son:
what does that girl cost?

What she costs — it must be given:
there'll be a mistress in the house!

People have something to say —
I have someone to love.
People have something to do —
and I have someone to live with.

Father rides out for splint-wood...